Gluurtelevisie

In de column van Youp kwam ik deze term voor het eerst tegen. Hij schrijft in de NRC van 20 maart op grappige, maar ook integere wijze over hoe de publieksgeile media de moord op het 12-jarige meisje ‘hoe heet ze ook al weer’ gebruiken om eens flink te scoren met de kijkcijfers en krantenoplagen. Over enkele weken is iedereen vergeten hoe het arme kind heette en maken we weer plannen voor een nieuwe stille tocht. Want er zullen nog meer kinderen worden vermoord of omkomen in het verkeer door het rijgedrag van een dronken automobilist.
Youp heeft het ironisch over ‘het recht om te rouwen’ en wat dat betreft is de behoefte hier aan groot. Machteloosheid en angst zijn stevig aanwezig onder een groot deel van de bevolking.
Veelgehoorde uitdrukkingen zijn “Het komt wel dichterbij” of “Waar zijn we dan mee bezig?”. En de media is niet te beroerd om deze angstgevoelens en gevoelens van vervreemding te voeden.
Ik moet uitkijken wat ik hier schrijf, want voor sommigen is het taboe om op deze wijze te praten over wat men zelf ziet als een gemeenschappelijk lijden en solidariteit met de slachtoffers.
Men staat al snel klaar om je te betichten van hardvochtigheid.
Ik gun iedereen zijn stille tochten, zijn verdriet of zijn verontwaardiging. Voor sommigen is dit nog het enige wat ze lijken te hebben. Familie en vrienden hebben ze niet meer en indien dit wel is , zijn de contacten oppervlakkig. Zij zien de toekomst met angst en beven tegemoet. Terwijl de kleine wereld waarin zij leven objectief gezien steeds veiliger wordt, neemt subjectief de onveiligheid voor hen toe. Zij zijn volkomen de weg kwijt.
Dat mensen geschokt zijn door zo’n lafhartige moord is niet verkeerd. En natuurlijk ook niet dat zij zo intens meeleven met de ouders. Maar wat ik zo erg vind, is dat zij hierop hun eigen angsten en ongenoegen projecteren, maar dit niet meer kunnen herkennen.
Zij voelen zich oprecht verbonden met elkaar in het verdriet en hun woede, maar dit is alleen een symptoom van een veel persoonlijker verlies. Het verlies van greep op hun leven, het gemis aan iemand die hen warmte geeft en bescherming. De woede die zij voelen omdat zij zijn overgeleverd aan krachten die zij niet herkennen en waar zij maar geen greep op krijgen zoekt zich een weg naar buiten, zodat zij weer tot rust kunnen komen van binnen. Ik vrees dat de wijze waarop zij dit doen hun angsten alleen maar zal versterken.

Ja, we zijn met zijn allen flink de weg kwijt en het zal nog wel een graadje erger worden. Angst en onzekerheid kun je voeden en er zijn genoeg instituties die daar belang bij hebben.
Heb ik een oplossing? Niet dus. En ik denk ook niet dat iemand die heeft.
Wij hebben een wereld gecreëerd waarin eigenbelang en vervreemding centraal staan.
Gevoelens delen wij alleen nog maar met gelijkgestemden of vertegenwoordigers van instituten die in het leven zijn geroepen om ‘mensen te helpen’. Door de mensen hulpeloos te maken en vanuit ‘de markt’ een hulpaanbod te doen is dit een groeiende markt. Botweg gezegd: er valt geld te verdienen.
Mijn persoonlijke oplossing is om aandacht te geven aan de behoeftes van mezelf, hetzij van het lichaam, hetzij van de geest. Voor mij is dit één pot nat en zijn het twee verschillende uitingen van de mens die ik ben. Lichaam dood, geest foetsie, niks meer te bekennen en op is op.
Maar zolang ik leef, wil ik begrijpen wat mij onderscheidt van anderen en wat wij gemeenschappelijk hebben. Wat zijn de wetmatigheden die mij maken tot wat ik ben? Waar moet ik echt bang voor zijn en waar kan ik wèl greep op krijgen?
In “De ban van de ring” van Tolkien zegt Gandalf ergens “Het gaat er om wat je wilt doen met de rest van je leven”. En dat spreekt mij enorm aan. Ik wil mij geen slachtoffer voelen en denk dat wij ons leven meer vorm inhoud en vorm kunnen geven dan wij beseffen. Lot en bestemming bestaan, vrije wil ook. Al is het meestal achteraf alleen maar een rechtvaardiging voor een eerder genomen besluit.
De gluurtelevisie probeert de mensen te behagen door hen dat te geven waarom zij vragen. Brood en spelen, maar dan in een nieuw jasje en wat subtieler. Rechttoe rechtaan riooljournalistiek.