Omen?

Omdat ik vaak met het OV reis, neem ik altijd wat leesvoer mee voor onderweg. Het boek dat ik nu aan het lezen ben is “De organisatie die nooit bestond” van Bahlmann & Meesters.
Ik vind het fascinerend geschreven en het is het eerste boek over organisaties dat ik lees, waarin o.a. verwezen wordt naar wetenschappers als Fritjof Capra, Morris Berman, Bateson, Maturana, Prigogine en Varela.
Deze onderzoekers en auteurs vechten het Cartesiaans dualistische verlichtingsdenken aan en staan een ander, meer op de tegenwoordige stand van zaken in de wetenschap aansluitend, wereldbeeld voor.
Varela en Maturana, beiden biologen, hebben samen het fascinerende begrip ‘autopoiese’ geïntroduceerd, wat ‘zelf-productie’ betekent. Strekking hiervan is dat, wanneer onder de juiste omstandigheden alle componenten van een biologisch systeem aanwezig zijn, dat biologisch systeem 'vanzelf' wordt gevormd en zichzelf in stand kan houden. Het is bijvoorbeeld aangetoond dat, wanneer alle componenten van een virus in oplossing worden gebracht, er vanzelf complete en volledig functionele virusdeeltjes ontstaan.
Gregory Bateson is o.a. bekend van zijn belangstelling voor de systeemtheorie en cybernetica.
Morris Berman, wiskundige, schreef veel over de invloed van de verlichting op de moderne samenleving.
Prigogine is grondlegger van wat vandaag als de 'chaostheorie' bekend staat, een theorie die in essentie zegt dat in een situatie van instabiliteit elementen de neiging hebben om zich te organiseren tot structuren van een hogere orde (auto-organisatie, zo noemt Prigogine dat). Zijn theorieën over de onomkeerbaarheid van de evolutie en het belang van tijd in de fysica leverden hem in 1977 de Nobelprijs voor Scheikunde op.
En Fritjof Capra, die een achtergrond heeft als natuurkundige, heeft met zijn bestsellers bij miljoenen leken zoals ik de belangstelling opgewekt voor de ontdekkingen in de moderne wetenschap m.b.t. het leven zoals wij dit kennen.
Misschien juist omdat ik een atheïst ben en een gemakkelijke oplossing als een God die deze wereld met alles er op en er aan geschapen heeft afwijs, probeer ik mij met mijn kleine snappertje een samenhangend en voor mij meer acceptabel beeld te vormen van de wereld door populair wetenschappelijke boekjes hierover te lezen. Ik pik er natuurlijk alleen datgene uit wat ik meen te begrijpen. Het is in ieder geval fijn dat vele knappe koppen bereid zijn hun inzichten met je te delen.
Bovengenoemde heren zijn overigens slechts enkele van de apostelen van het geloof dat ik aanhang.
Omdat ik de kost verdien als docent vergeet ik soms dat ik opgeleid ben tot Sociaal en Organisatiepsycholoog. Maar door het lezen van dit boek heb ik zin gekregen om mij opnieuw te verdiepen in de boeken die ik meestal voor mijn opleiding al eens eerder (gedeeltelijk) gelezen heb. Maar vooral in boeken die ik ben tegen gekomen in de literatuurlijst die bij het boek behoren dat ik nog aan het lezen ben.
Directe aanleiding voor mijn hernieuwde belangstelling was een gedicht in dit boek, dat mij als ‘hippie’ erg aansprak. Ik was ook hoogst verbaasd om het tegen te komen in een boek over organisaties.

To see a world in an grain of sand
and a heaven in a wild flower
Hold infinity in the palm of your hand
And eternity in an hour

William Blake

Tijdens mijn studie waren het vooral boeken met een positivistische inslag die ik moest doorworstelen en ik begin steeds beter te begrijpen waar mijn weerstand vandaan kwam. De meer mystieke invalshoek, die overigens alleen mystiek wordt genoemd omdat wij de vormende principes die er bij behoren nog niet goed kunnen verwoorden, spreekt mij intuïtief meer aan. Maar ik besef dat dit heel veel zegt over mij, weinig over mystiek en niets over het positivisme.